!En altta videolu özeti bulunuyor!
Kaynak: Hublin, JJ., Lefèvre, D., Perini, S. ve diğerleri. Early hominins from Morocco basal to the Homo sapiens lineage. Nature 649 , 902–908 (2026). https://doi.org/10.1038/s41586-025-09914-y
ÖZET
Fas, Kazablanka'daki Thomas Quarry I sahasında keşfedilen ve yaklaşık 773.000 yıl öncesine tarihlenen yeni hominin fosilleri, Homo sapiens soy ağacının kökenlerine ışık tutmaktadır. Araştırma; çene kemikleri, dişler ve omurlardan oluşan bu kalıntıların hem ilkel hem de modern özellikleri bir arada barındırdığını ve Avrupa'daki türdeşlerinden farklılaştığını ortaya koymaktadır. Jeolojik ve manyetostratigrafik analizler, bu fosillerin modern insanların, Neandertallerin ve Denisovalıların ortak atasının yaşadığı döneme oldukça yakın bir tarihe sahip olduğunu kanıtlamaktadır. Elde edilen bulgular, türümüzün evrimsel sürecinde Afrika merkezli bir soy hattının önemini vurgulayarak Avrasya kökenli alternatif teorilere karşı güçlü bir kanıt sunmaktadır. Çalışma, Kuzey Afrika'nın Erken ve Orta Pleistosen dönemindeki insan çeşitliliğini anlamak için kritik bir boşluğu doldurmaktadır. Sonuç olarak bu kaynak, insanlık tarihinin en eski dönemlerindeki göç ve farklılaşma süreçlerini bilimsel verilerle yeniden tanımlamaktadır.
İnsanlığın Kökenine Yeni Bir Işık: Fas’ta 773 Bin Yıllık Keşif
Paleoantropoloji dünyası bugünlerde Fas’ın Kazablanka şehri yakınlarındaki Thomas Quarry I (ThI-GH) sahasından gelen heyecan verici haberlerle çalkalanıyor. Yapılan yeni araştırmalar, modern insanın (Homo sapiens) kökenlerine dair bildiklerimizi derinleştiren ve evrimsel ağacımızdaki boşlukları dolduran kritik bulgular sundu.
Araştırmanın en çarpıcı sonucu, ThI-GH mağarasında bulunan fosillerin yaklaşık 773.000 yıl öncesine tarihlendirilmiş olmasıdır. Bu tarih, Dünya’nın manyetik alanının yön değiştirdiği Matuyama–Brunhes geçişi (MBT) ile örtüşmektedir.
Öne çıkan bulgular şunlardır:
• Fosil Çeşitliliği: Sahada biri yetişkin (ThI-GH-10717), diğeri ise 1.5 yaşından küçük bir çocuğa ait (ThI-GH-10978) iki kısmi alt çene kemiği (mandibula), çok sayıda diş ve sekiz adet omur bulunmuştur.
• Karmaşık Morfoloji: Bu homininler, hem ilkel (Homo erectus benzeri) hem de türemiş (modern insan ve Avrasyalı arkaik homininlere benzer) özelliklerin eşsiz bir kombinasyonunu sergilemektedir.
Bilimin Gücü: Kullanılan Metodoloji
Bu keşfin doğruluğunu kanıtlamak için ekip, disiplinler arası bir yaklaşımla modern teknolojinin tüm imkanlarını seferber etti:
1. Gelişmiş Tarihlendirme: MBT'yi hassas bir şekilde belirlemek için 119 yeni numune ile manyetostratigrafi analizi yapıldı. Ayrıca, biyokronolojik veriler (37 memeli türünün analizi) ve minimum yaş sağlayan ESR/U-serisi yöntemleri kullanıldı.
2. Dijital Rekonstrüksiyon: Fosiller mikro-BT (bilgisayarlı tomografi) ile tarandı ve 30 µm çözünürlükte 3D yüzey modelleri oluşturuldu.
3. Geometrik Morfometri: Çene ve diş yapıları, geniş bir karşılaştırmalı veri seti kullanılarak 3D landmark tabanlı geometrik morfometrik analizler ile incelendi. Bu yöntem, fosillerin evrimsel ağaçtaki yerini belirlemede kritik rol oynadı.
Neden Önemli? Paleoantropoloji İçin Yeni Bir Dönem
Bu keşif, insan evrimi tartışmalarında neden bir "dönüm noktası" olarak kabul ediliyor?
• Afrika Kökeni Kanıtı: Bulgular, türümüzün kökeninin Avrasya’dan ziyade Afrika’ya dayandığına dair güçlü kanıtlar sunmaktadır.
• Eksik Parça Tamamlanıyor: ThI-GH homininleri, Fas'taki Jebel Irhoud’da bulunan en eski H. sapiens bireylerinden (300 bin yıl önce) çok daha öncesine dayanarak, türümüze giden Afrika soy hattına dair hayati bilgiler vermektedir.
• Ortak Ata Sorunsalı: Bu fosiller, Neandertaller ve Denisovalılar ile paylaştığımız son ortak ata hakkında ipuçları taşımakta ve bu ayrışmanın 800 bin yıl öncesine kadar uzanabileceği tartışmalarını desteklemektedir.
Sonuç olarak; Mağrip bölgesi ve özellikle Fas, insanlığın ortaya çıkışını anlamak için kilit bir bölge olduğunu bir kez daha kanıtlamıştır. Bu çalışma, atalarımızın sadece nasıl göründüğünü değil, aynı zamanda kıtalar arası etkileşimlerini ve evrimsel yolculuklarını da yeniden kurgulamamıza olanak sağlıyor.
Yorumlar