The Paleolithic of Turkish Thrace: Synthesis and Recent Results

Dinçer, B., L. Slimak, 2007
"The Paleolithic of Turkish Thrace: Synthesis and Recent Results", Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi (TÜBA-Ar) X: 49-61. [PDF - HTML]

Kaletepe Deresi 3: de l'Acheulleen au Mousterien en Anatolie centrale

Slimak, L., S. L. Kuhn, N. Balkan-Atlı, D. Binder, M. Grenet, B. Dinçer, 2007
"Kaletepe Deresi 3: de l'Acheulleen au Mousterien en Anatolie centrale", Anatolia Antiqua XV: 257-273. [PDF]

Anadolu'da İnsanın İlk Zamanları; Kaletepe

Dinçer, B., 2007
"Anadolu'da İnsanın İlk Zamanları; Kaletepe", Atlas 169: 62-70. [PDF - HTML]

Institute of Nautical Archaeology

1973 yılında kurulan Sualtı Arkeolojisi Enstitüsü, doğu Akdeniz'de, özellikle Türkiye'de, araştırma ve kazılar yürütmektedir. 20 tondan fazla yüküyle Akdeniz'de klasik öncesi döneme; Son Tunç Çağı'na (yaklaşık MÖ 1300'e) tarihlenen, kazılmış en önemli batık olan Uluburun batığı; MÖ 440 ile 425 arasına tarihlenen Tektaş Burnu batığı; 10-20 bin civarında cam kap taşıyan ve bu rakamla Ortaçağ'a ait en büyük cam koleksiyonunu oluşturan, bilinen en eski satranç takımının bulunduğu, üzerindeki yazılı belgelerle MS 1025'e tarihlenen Serçe Liman batığı gibi oldukça önemli kazılar yürüten enstitünün web sitelerinde sualtı arkeolojisi ile ilgili pek çok resim ve yazı bulunuyor.

http://ina.tamu.edu/
http://www.diveturkey.com/inaturkey/

Dmanisi

Avrasya'daki şimdilik bilinen en eski insan yerleşimi olan Gürcistan'daki Dmanisi, yaklaşık olarak 1.8 milyon yıl öncesine tarihlenmektedir. Tiflis'in yaklaşık 85 kilometre güneşbatısında olan Dmanisi, aynı zamanda Ortaçağ'a ait önemli bir şehrin kalıntılarıyla da meşhurdur. Bu şehrin kalıntıları 1930lardan itibaren arkeolojik olarak araştırılmaktaydı. 1983'te buradan çıkan kemikler arasında Alt Pleistosen'e ait fauna kalıntıları bulununca, buradaki arkeolojik buluntuların çok daha eskiye ait olduğu anlaşıldı. Bunu, 1984'te ilk taş aletlerin ortaya çıkarılması izledi. Şu ana dek, Dmanisi'den 20'den fazla hominid kalıntısı bulundu. Bunlar, Asya ve Avrupa'nın en eski Homo erectuslar'ından çok Afrika'nın Homo ergasterleri'ne benzemektedir.

2002 yılından beri pek güncellenmemiş olduğu anlaşılan bu sitede, o güne dek yapılan arkeolojik araştırmalarda 800'den fazla taş aletin bulunduğu açıklanmaktadır. Bu taş aletler, çoğunlukla volkanik tüflerden yapılmışlardır ve bunlar Oldowan Mode 1 olarak bilinen bir işleyime aittirler. Düzeltili yongalar az sayıdadır.Yontuk çakıl aletler hem satır, hem kıyıcı satırlar şeklinde mevcuttur. Bu işleyimde, gelişkin Oldowan aletleri ve iki yüzeyliler yoktur. Taş aletler, Doğu Afrika'nın Acheul öncesi işleyimleriyle benzerlik göstermektedir.

Afrika'dan Dmanisi'ye giden doğal yollar üzerinde Anadolu'nun olduğunu biliyoruz. Dmanisi'nin tarihlemesi, Anadolu'nun ilk iskan tarihiyle ilgili oldukça önemli bilgiler sağlamaktadır.

http://www.dmanisi.org.ge/

ArchAtlas

ArchAtlas Projesi, yeni ortaya çıkan elektronik haritalama ve uydu fotoğrafı tekniklerini, ilk tarımcı toplulukların nerede ve nasıl ortaya çıktıklarını ve dünyaya ne şekilde yayıldıklarını anlamak için kullanan bir projedir. İlk başlarda, daha çok askeri amaçlar için kullanılan uydu fotoğraflarının, arkeolojide de yararlı bir şekilde kullanılabileceği, bunlardan işe yarar haritaların oluşturabileceği fikri, ilk olarak bunlardan basılı bir atlas yapılabileceği olarak 2000 yılında Oxford'da ortaya çıktı (proje 2005'te Sheffield'e taşındı). Buradaki verilerin elektronik olarak işlenmesi olanakları artınca, zaman ve mekândaki değişimlerin daha anlaşılabilir bir hale getirilmesi mümkün oldu. Böylelikle, basılı ortama oranla çok daha fazla görüntü ve animasyon etkili olarak kullanılır hale geldi.

http://www.archatlas.dept.shef.ac.uk/

Institute of Human Origins

İnsan Kökenleri Enstitüsü (IHO), insan evrimiyle ilgili bilimsel araştırmaları halka anlatmak için çalışmaktadır. İnsan evrimini daha iyi anlamak için IHO, değişik disiplinlerden bilimadamlarını bir araya getirmekte ve birlikte çalışabilecekleri bir ortam yaratmaktadır.

http://www.asu.edu/clas/iho/

PB Arkeoloji Haberleri

Günümüzde internette pek çok arkeoloji sitesi bulunuyor. Sitelerin sayısı arttıkça, insanların izlemek istedikleri içerikleri takip etmeleri de zorlaşıyor. Bu nedenle, bu günlerde podcast denilen sesli yayınlar ve RSS denilen yazılı yayınlar giderek daha fazla popülerleşiyor. Bu yayınlar sayesinde, sizin siteleri tekrar tekrar ziyaret etmenize gerek kalmıyor; bu yayınları okuyabilen özel programlar sayesinde yenilikleri masaüstünüzden takip edebiliyorsunuz. Ben de, arkeolojiyle ilgili yayınları uzunca bir zamandır bu şekilde takip ediyordum.

Ancak yeni başlayanlar için, bu yayınları okuyan bir programa ihtiyaç duyulması, bunların yaygın kullanımına engel olabilir düşüncesiyle, bu yayınları bir web sayfası içinden okunabilir hale getirmeye karar verdim. Bu sayfalarda, içeriği tamamıyla benden bağımsız olan Google, Yahoo, BBC, Discovery Channel, Wessex Archaeology gibi sitelerin arkeolojiyle ilgili RSS yayınlarını bir araya getirdim. Bu yayınların en üzücü yanı hepsinin şimdilik ne yazık ki sadece İngilizce olması. Arkeolojiyle ilgili Türkçe RSS yayınları olarak PaleoBerkay e-grubunun ve linkler sayfasının yayınlarını tavsiye ediyorum, bunların adreslerini İletişim sayfasında bulabilirsiniz.

http://pb-arkeoloji.blogspot.com/

Neanderthal Müzesi

1856 yılında Almanya'nın Neander Vadisi'nde bulunan insan kalıntıları, dünyada bulunan ilk insan fosilleriydi. Bu türe ait kalıntılar, daha önce, 1848 yılında İspanya'da ilk kez bulunmuş olsa da, Almanya'daki keşfe kadar, bunların insanın evrimine ait fosiller oldukları anlaşılamamıştı. Avrupa ve Yakındoğu'da Neandertal fosilleri yaygın olarak bulunmaktadır. Türkiye'de de Karain Mağarası'nda bu insan türüne ait kalıntılar bulunmuştur.

Neander Vadisi'ndeki bu dünyaca ünlü fosilin bulunduğu yerde, bugün Neanderthal müzesi bulunuyor. 1996 yılında açılan müzeyi yılda 170 binden fazla ziyaretçi geziyor. İnsan evrimini anlatan bu müze, "biz kimiz?", "nereden geliyoruz?" ve "nereye gidiyoruz?" gibi sorulara cevap vermek üzere tasarlanmış. Kalıcı sergi, insanın Afrika savanlarında başlayan ve bugün büyük şehirlerde devam eden kültürel evrimini anlatıyor, elbette, Neandertallere özel bir önem vererek. Sitede hem çocuklar, hem de öğretmenler için birer bölüm bulunuyor.

http://www.neanderthal.de/

Sualtı Arkeolojisi

Karadeniz ve Akdeniz arasındaki deniz ticaretini anlamak için, bu iki denizin birleştiği yere, Marmara Denizi'ne bakmak zorunludur. Birbirine bağladığı denizlere oranla oldukça küçük olan bu deniz, bir darboğaz olduğu için yine de çok fazla arkeolojik bilgi barındırmaktadır. Eski adı Propontis olan Marmara Denizi'ndeki bu zenginlikle ilgili bir ipucu olabilecek şekilde, denizin güneyindeki Marmara adalarında toplam 16 arkeolojik bulutu yeri keşfedildi. Bunlardan bir tanesi, deniz seviyelerindeki değişimler yüzünden sualtında kalmış bir Tunç Çağı höyüğüydü, iki buluntu yeri Ortaçağ'a ait amfora fırını, geriye kalan 13'ü ise batıklardı.

Bu buluntulardan biri olan, milattan sonra 13. yüzyıla ait Çamaltı Burnu batığı, ilk kez bir Türk ekip tarafından gerçekleştirilen sualtı arkeolojik kazısının konusu olarak seçildi. Bu kazıdan önce, bu döneme ait gemi yapım teknikleriyle ilgili neredeyse hiçbir şey bilinmiyordu. Deniz ticaretinde ahşap fıçılar yaygınca kullanılmadan önceki belki de son amforaları taşıyan bu batık, ayrıca mermer buluntular da içeriyordu. Bunlar, mermeriyle ünlü Marmara adasının yakınlarında bulunmuş ilk mermer kargosunu oluşturuyordu.

http://www.nautarch.org/

Chauvet

PaleoBerkay logosunun oluşturulmasında Chauvet Mağarası'nda, radyokarbon tarihlemesine göre, bundan 30-32 bin yıl önce çizilmiş bir baykuş resminden yararlanılmıştı. Bu mağara, 18 Aralık 1994 günü, speleoloji ile ilgilenen Jean-Marie Chauvet ve iki arkadaşı, Eliette Brunel ve Christian Hillaire tarafından keşfedildi. Mağaranın güzelliği ile ilgilenirken, yerdeki hayvan kemiklerini de gördüler. Tam dönmek üzerelerken, Eliette, duvarda küçük bir mamut çizimi fark etti. Ondan sonra, yüzlerce daha buldular.

Tamamıyla rastlantı sonucu ve meslekten olmayan kişiler tarafından gerçekleştirilen bu keşif bütün dünyada tarihöncesi sanatla ilgili bilinen neredeyse her şeyi altüst etti. Mağaradaki, mamut, gergedan ve aslan gibi tehlikeli hayvanların çizimleri, bu dönem sanatında önceden kabul edilen, insanların çoğunlukla avladıkları hayvanları çizdiği varsayımını değiştirdi. Üst Paleolitik sanatın yavaş yavaş, aşamalı olarak sembolikten naturaliste doğru geliştiği sanılıyordu bu mağaranın keşfinden önce. Üst Paleolitik Çağ'ın neredeyse en başlarına tarihlenen bu mağaradaki çizimlerin çoğunun oldukça naturalist bir uslüpla çizilmiş olması bu varsayımı da değiştirdi.

Chauvet, tarihöncesi sanatla ilgili "sanılan" pek çok şeyin aslında öyle olmadığını gösterdi ve bu konuda ne kadar az bildiğimizi bir kez daha kanıtladı. Mağaranın Fransız Kültür Bakanlığı tarafından hazırlanmış web sitesi, mağara ile ilgili çok sayıda resim ve yazı içeriyor. Sanal ziyaret için, mağaranın bir şeması oluşturumuş ve böylelikle mağarayı gezebiliyorsunuz.

http://www.culture.gouv.fr/culture/arcnat/chauvet/fr/

Karbon-14

Üst Pleistosen ve Holosen dönemlerine ait arkeolojik ve jeolojik tabaka ve katmanların tarihlendirilmesi için vazgeçilmez bir yöntem olan Karbon-14'le ilgili bilgilerin olduğu site. Karbon-14 ilk kez kullanılmaya başlandığı 1950lerden itibaren arkeoloji dünyasını büyük ölçüde değiştirdi. Yöntemin kullanılması, arkeolojiye gerçek anlamda ve kesin olarak bir zaman boyutu kattı. Bundan önce, geçmişin ne kadar "eski" olduğu, ancak tahmin ediliyordu. Bu yöntem ilk uygulanan tarihleme yöntemi olması yanında, şu anda hala en güvenilir yönemlerden biri olmaya devam ediyor. Sitede, karbon-14 yöntemi ve kalibrasyonu hakkında pek çok bilgi mevcut.

http://www.c14dating.com

Arkeolojiyle İlgili e-Gruplar

Arkeolojiyle ilgili seçtiğim e-gruplar.

Anadolu Tarihi

Ancient NearEast

Ankara Üniversitesi Arkeoloji Topluluğu

Archaeological Lithic Studies

ArkeoBirlik

Arkeolog

Arkeoloji

Arkeoloji

Arkeolojik Haber

Arkeoloji Öğrencileri

Arkeoloji Sanat

Arkeoloji-Sanat Tarihi

BAY Projesi

Çukurova Üniversitesi Arkeoloji Topluluğu

Gazi Üniversitesi Arkeoloji Topluluğu

Türk Arkeoloji

Vasari

Paleoindian

Babası, Ele A. Baker gibi arkeolog olan Tony Baker'ın web sitesi. Sitede Amerika kıtasının ilk sakinleriyle ilgili birçok yazı bulunuyor. Bunların yanında, taş alet teknolojisiyle ilgili iyi hazırlanmış makaleler de mevcut.

http://ele.net/

Çatalhöyük

Çatalhöyük kazılarının ve höyükte sürdürülen çalışmaların web sayfası. 1950lerin sonunda James Mellaart tarafından keşfedilen höyükteki ilk kazılar, 1961-1965 yılları arasında yürütüldü. Neolitik Çağ'ın ilk köyü olarak ünlenen yerleşmede, 1993 yılından beri Ian Hodder yönetiminde uluslararası bir ekip kazı çalışmalarını sürdürüyor. Sadece Anadolu'nun değil, belki de dünyanın en ünlü tarihöncesi buluntu yeri olan bu höyükteki son çalışmalardan haberdar olmak için çok iyi hazırlanmış bir site.

http://www.catalhoyuk.com/

Arslantepe

Malatya ovasında bulunan 30 metre yüksekliğe sahip Arslantepe'de ilk kazı çalışmaları 1961 yılında başladı. O yıldan beri Roma Üniversitesi La Sapienza'dan İtalyan bir ekip tarafından sürdürülen bu kazıda, dört bin metrekareden fazla alan kazılmıştır. Bu kazılarda Son Kalkolitik çağın erken evrelerinden, Roma-Bizans dönemlerine kadar bir kültürel süreç aydınlatılmıştır. Bu höyüğün web sitesinde yürütülen kazıyla ilgili bilgilerle birlikte, kazının paleobotanik, metallurji, tarihleme, arkeometri, arkeozooloji, kemik, çanak çömlek ve taş alet işleyimleri ile ilgili bibliyografyasına da ulaşmak mümkün.

http://w3.uniroma1.it/arslantepe/homepage.htm

The British Museum

Dünyaca ünlü British Museum'un web sitesi. Site İngilizce'nin yanısıra Fransızca, İtalyanca, İspanyolca ve Japonca dillerinde de yayınlanıyor.

http://www.thebritishmuseum.ac.uk/

Klasik Arkeoloji

İsrailli arkeolog Shmulik M. tarafından hazırlanan klasik arkeoloji sitesi. Bu sitede Yunan ve Roma dönemlerine ait pek çok arkeolojik yerleşmeyle ilgili fotoğraflar ve bilgi bulunuyor. Yunanistan'dan 33, İtalya'dan 19, İsrail'den 84 ve Türkiye'den 65 arkeolojik yerleşmenin fotoğraflarına ve bilgilerine ulaşılabilen sitede, bu yerleşmelerle ilgili CDler de satılıyor. Sadece Türkiye'deki arkeolojik yerleşmelerle ilgili olarak, yaklaşık beş saatlik video kaydı ve sekiz binden fazla fotoğraf çekilmiş. Tüm bu arşiv sitede yayınlanmıyor. Fakat, site yine de bu konuyla benim gibi amatörce ilgilenenler için muhteşem bir kaynak.

http://www.archaeology-classic.com/

Stonepages

İnternette arkeolojiyle ilgili en eski sitelerden bir tanesi olan bu site, ilk olarak Avrupa'daki megalitik anıtlarla ilgiliydi. Fakat zamanla, sitenin içeriği genişledi. Paola Arosio ve Diego Meozzi tarafından yayınlanan bu sitede, arkeoloji terimleriyle ilgili bir sözlük, "Prehistorama" olarak adlandırdıkları, arkeolojik buluntu yerlerinin panoramik görüntülerini içeren bir bölüm, linkler sayfası, fotoğraflar ve bir forum bulunuyor. Sitenin en önemli bölümü, arkeoloji haberleri bölümü... Bu bölümde dünyanın her köşesinden arkeolojiyle ilgili haberler bulunuyor. Ücretsiz üye olursanız, arkeolojiyle ilgili son haberleri e-posta adresinize alabilirsiniz. Bu site, arkeolojiyle ilgili güncel haberlerin bulunduğu sitelerin içinde en ciddi çalışanlarından bir tanesi.

http://www.stonepages.com/

Alman Arkeoloji Enstitüsü

İstanbul'da da bir şubesi bulunan Alman Arkeoloji Enstitüsü'nün web sitesi.

http://www.dainst.org/

Alman Arkeoloji Enstitüsü'nün bütün etkinlikleri

Arkeoloji.web.tr

Arkeolojiyle ilgili haberlerin ve makalelerin bulunduğu, forumlarında güncel arkeoloji sorunlarının tartışıldığı site. Sitede şu an için çok fazla makale bulunmasa da, süratle gelişmekte.

http://www.arkeoloji.web.tr

ArchaeologyInfo

Amacı, insan evrimiyle ilgili bilgileri toplumla paylaşmak olan Hominidae Projesi'nin bir ürünü olan bu sayfada insan evrimiyle ilgili pek çok resim ve yazı bulunuyor. Sitede insan evrimiyle ilgili bir sözlük de bulunuyor.

http://www.archaeologyinfo.com/

Max Planck Enstitüsü

Primatoloji, insan evrimi ve evrimsel genetikle ilgili araştırmalar yürüten Max Planck Enstitüsü'nün web sitesi.

http://www.eva.mpg.de/

Türkiye'deki İtalyan Arkeoloji Heyeteleri

Kyme, Iasos, Hierapolis gibi büyük arkeolojik yerleşmelerle birlikte, Mersin'deki Yumuktepe ve Malatya'daki Arslantepe gibi iki önemli tarihöncesi buluntu yerini de kazan ve arkeometalurji araştırmaları yapan İtalyan arkeoloji heyetlerinin web sitesi. Sitede, çalışılan yerleşimlerle ilgili detaylı bilgiler bulunuyor.

http://www.misart.it/

Etnobotanik

Etnobotanikçi Füsun Ertuğ'un web sitesi.
Sitenin kendi tanımı: "Bu kişisel site özellikle Etnobotanik ile ilgili bilgileri paylaşmak, bu alanda kaynak bulmakta zorluk çekenlere yardımcı olmak üzere tasarlanmıştır. Burada etnobotanik ile ilgili yayınlara, projelere, kaynaklara ulaşabilir, Anadolu halkbilimi, bitkileri ve insanlarına ilişkin fotoğrafları izleyebilirsiniz."

http://etnofertug.blogspot.com/