PaleoBerkay Arkeoloji

Donsmaps

Don Hitchcock'un hazırladığı, Paleolitik Çağ ile ilgili haritaların ve pek çok makalenin bulunabileceği site. Bu sitedeki orijinal görsel malzemeler oldukça iyi hazırlanmış.

http://donsmaps.com/

Dünyadaki her ülke ve arkeolojinin her dönemi ile ilgili bilgilerin, bağlantıların, haberlerin bulunabileceği muhteşem portal. Haber listesine üye olursanız, haberleri düzenli olarak e-posta adresinize de alabilirsiniz. Konulara göre ayrılmış bağlantılar listesi gerçekten mükemmel. Arama özelliğini kullanarak istediğiniz her konuda bilgiye ulaşabilirsiniz. Bağlantılar sadece Almanca değil; pek çok dilde ve hatta Türkçe de bağlantılar mevcut.

http://www.archaeologie-online.de/

Paleolithic Archaeology

Kütüphaneci Lars N. Clement Bertelsen tarafından hazırlanan İran Paleolitik'i ile ilgili oldukça zengin bir site. Sitede haberler ve yeni yayınlanan makalelerle ilgili bilgiler yer alıyor. Sık sık güncellenmesi sayesinde, İran ve Paleolitik Çağ ile ilgili gelişmeler takip edilebiliyor. Çok çok iyi...

http://www.paleolithic-archaeology.com/

Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi (TÜBA-Ar) 13 (2010)

Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi (TÜBA-Ar) 13 (2010)

İÇİNDEKİLER

Sunu

Ege'de Neolitik Dönem İçinde Görülen Baskı Bezekli Çanak Çömlek ve Doğu Akdeniz'deki Deniz Yolları- Çiler ÇİLİNGİROĞLU.

Afyonkarahisar'da İki Önemli Son Neolitik/ İlk Katkolitik Dönem Yerleşme Yeri: Eyice ve Pani Höyük- Özdemir KOÇAK, Mustafa BİLGİN.

Halaf ve Obeyd Dönemlerinin Toplumsal Örgütlenme Gelişkenliği Açısından Karşılaştırılması ve Tell Kurdu Örneği- Rana ÖZBAL- GERRITSEN.

Seyitömer Höyük Attika Seramikleri- Gökhan COŞKUN.

Korykos'un (Dağlık Kilikia) Hellenistik Dönemi Üzerine Gözlemler- Ercan AŞKIN.

Güneydoğu Trakya'dan MÖ 4. Yüzyıl Ortasına Ait Bir “Savaşçı” Mezarı: Kırklareli, Yündolan C Tümülüsü- İnci DELEMEN, Sedef ÇOKAY-KEPÇE, Zülküf YILMAZ.

İzmir / Smyrna Değirmentepe Tapınağı- Murat KILIÇ, Onur GÜLBAY.

Urfa Çevresindeki Kerpiç Kubbeli Yapıların Arkeolojik Açıdan Değerlendirmesi- Zeynep ERES.

ÖZEL KONU: TRANSKAFKASYA ARKEOLOJİSİ- Antonio SAGONA.

Transkafkasya Arkeolojisinde Geçmiş ve Güncel Yönelimler- Antonio SAGONA.

Alt Paleolitik Çağ'da Ermenistan'da Doğal Çevre ve Hammadde Kaynaklarından Yararlanma- Boris GASPARYAN.

Ağrı Ovası, Ermenistan Kesiminde Neolitik Bir Yerleşim Aknashen-Khatunarkh: 2004-2009 Kazılarının Sonuçları- Ruben S. BADALYAN, Armine A. HARUTYUNYAN, Christine CHATAIGNER, Francoise Le MORT, Jacques-Elie BROCHIER, Adrian BALASESCU, Valentin RADU, Roman HOVSEPYAN.

Batı Azerbeycan'da Neolitik ve Kalkolitik Döneme Ait Yeni Bulgular- Bertille LYONNET, Farhad GULIYEV.

Duzdağı Tuz Madeninde Arkeolojik Çalışmalar (Nahçivan, Azerbeycan)- Catherine MARRO, Veli BAKHSHALIYEV, Séverine SANZ (Nizami ALIYEV'in işbirliğiyle).

Bet Yerah, Aparan III ve Kadnut: Kur-Aras Çekirdek Bölgesi ile Başka Bölgelere Aktarılan Çanak Çömlek Teknolojisiyle İlgili Gözlemler- Mark ISERUS, Raphael GREENBERG, Ruben BADALYAN, Yuval GOREN.

ArAGATS Projesi: Ermenistan Tgashkahovit Ovası'nda 10 Yıldır Sürdürülen Tunç ve Demir Çağı Araştırmaları- Ruben S. BADALYAN, Adam T. SMITH, Lori KHATCHADOURIAN.

Koban Mezarlığı, 9 ve 12 No'lu Mezarlar: Kuzey Kafkasya'da Son Tunç Çağı'ndan İlk Demir Çağı'na Geçiş Süreci- Giorgi BEDIANASHVILI, Catherine BODET.

Orta Transkafkasya Bölgesinin Kültürel Çevresi ve Tbilisi-Mtskheta Bölgesi Araştırmaları- Jessie BIRKETT-REES.

İki Kıta Arasındaki Bağlantı: Gürcistan, Samtavro'da Yeni Dönem Araştırmaları- Antonio SAGONA, Vakhtang NIKOLAISHVILI, Claudia SAGONA, Clifford OGLEBY, Varsha PILBROW, Christopher BRIGGS, Gela GIUNASHVILI, Giorgi MANJEGALADZE.

Bu sayıyı indirmek için: http://paleoberkay.blogspot.com/2011/08/turkiye-bilimler-akademisi-arkeoloji.html

Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi (TÜBA-Ar) 12 (2009)

Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi (TÜBA-Ar) 12 (2009)

İÇİNDEKİLER

* Sunu

* Gökhan Danışman'ın Anısına- Hadi ÖZBAL

* Prof. Dr. Ufuk ESİN (11 Ekim 1993- 19 Ocak 2008)- Sema BAYKAN

* Balkan Yarımadasının Güney Kesiminde At Yetiştiriciliğinin Başlangıcı Kırklareli (Trakya Türkiye Kesimi)- Kanlıgeçit Atları- Norbert BENECKE

* Ilısü Barajı İnşaat Sahasına Rastlayan Dicle Vadisi'nin Tunç ve Demir Çağları'ndaki Yerleşim Sistemleri ve Kültür Tarihi- A. Tuba ÖKSE, Erkan ATAY, Murat EROĞLU, Yeliz TAN

* Yortan Mezarlığı Hakkında Yeni Gözlemler- Engin AKDENİZ

* Yakın Doğu'da Kalkolitik- Son Tunç Çağı Höyüklerini Niteleyici Toprak Analizlerine Dair Bir Uygulama- John RYAN, Selim KAPUR, Erhan AKÇA

* Kuzey Troas Bölgesi Yüzey Araştırmaları: Perkote ve Palaiperkote'nin Yer Belirlemesine İlişkin Sorular- Nurettin ARSLAN

* Alman Arkeoloji Enstitüleri İstanbul Şubesinin İleriye Yönelik Amaçları ile İlgili Bazı Öngörüler- Felix PIRSON

* ÖZEL KONU: ARKEOLOJİDE KALAY- Ünsal YALÇIN- Hadi ÖZBAL

* Stratejik Önemi Olan Bir Metal: Kalay- Ünsal YALÇIN

* Türkiye'nin Metalojenez Gelişimi: Anadolu'nun İlk Tunç Çağ Kalay Kaynaklarının İrdelenmesi- Hüseyin ÖZTÜRK, Nurullah HANİLÇİ

* Kayseri- Hisarcık'da Yeni Bir Kalay Yatağı: Ön Rapor- Ünsal YALÇIN- Hadi ÖZBAL

* Doğu Anadolu/ Tülintepe'de Kalayın İlk Kullanımına Dair Veriler- Ünsal YALÇIN, H. Gönül YALÇIN

* Yakın Doğu'nun İlk Çağ'larında Stratejik Üretim Kolları ve Kalay: Anadolu Verilerinin Güncellenmesi- K. Aslıhan YENER

* Göltepe Potalarından Yeni Analitik Veriler- Hadi ÖZBAL

* Kurşun İzotop Analizleri ve Göltepe İlk Tunç Çağı Potasındaki Maden Artıklarının Kimyasal Niteliği: ICP- MS kullanımı- Joseph W. Lehner, Aslıhan YENER, James BURTON
* Asur'luların Anadolu ile Olan Kalay Ticareti- Horst KLENGEL

* Hitit Çivi Yazılı Belgeler Işığında Kalayın Önemi- Metin ALPARSLAN, Meltem DOĞAN-ALPARSLAN

* Uluburun Kalay Külçeleri ve Akdeniz'de Son Tunç Çağı'nda Deniz Yoluyla Kalay Ticareti- Cemal PULAK

* Kalay Madeni Olan Dağlar Hakkında Yeni Yaklaşımlar: MÖ 4-1. Binyılda İran Genelinde Kalayın Kullanım ve Dolaşımı- Barbara HELWING

* Batı İran'daki Eski Bir Kalay Madeni, Deh Hosein'in Tanıtımı: Jeoloji, Arkeoloji, Jeokimya ve Kurşun İzotop Verileri- Nima NEZAFATI, Ernst PERNICKA, Morteza MOMENZADEH

* Orta Asya'da Tarihöncesi Kalay Madenciliği- Gerd WEISGERBER

Bu sayıyı indirmek için: http://paleoberkay.blogspot.com/2011/08/turkiye-bilimler-akademisi-arkeoloji.html

Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi (TÜBA-Ar) 11 (2008)

Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi (TÜBA-Ar) 11 (2008)

İÇİNDEKİLER

* TÜBA-AR 11. Sayıyı Yayımlarken

* Türk Arkeolojisinin Büyük Kaybı Prof. Dr. Ufuk Esin- Mehmet ÖZDOĞAN

* Prof. Dr. Ufuk ESİN (11 Ekim 1993- 19 Ocak 2008)- Sema BAYKAN

* Anadolu'da Eski Asur Koloni Döneminde Siyasi Ekonomik ve Toplumsal Kimlik Üzerine Kuramsal Bir Model- Gil J. STEIN

* Uzakdoğu, Rusya Kesiminin Neolitik Kültürleri: Teknolojik Gelişim ve Kültürel Süreç- Alexander N. POPOV- Adrei V. TABAREV

* Akanthou-Arkosykos (Tatlısu- Çiftlikdüzü) Kazıları Işığında Kuzey Kıbrıs'ta İlk Yerleşimler ve Hammadde Edinimi- Müge ŞEVKETOĞLU

* Ahlatlıbel, Etiyokuşu, Koçumbeli- Ankara Çevresine Ait Bazı Buluntu Topluluklarının Yeniden Değerlendirilmesi- Jan-K. BERTRAM

* Gelibolu Yarımadası Tarihsel Savaş alanı Arkeolojisi Araştırmaları: Seddülbahir Kalesi Projesi- Carolyn ASLAN- Lucienne THYS-ŞENOCAK- Rahmi Nurhan ÇELİK

* Failaka Adası Al-Khidr Yerleşkesi: Kuveyt'te Dilmun Kültürüne Ait Kazının İlk Sonuçları- Peter BARTA- Lucia BENEDIKOVA, Maria HAJNALOVA- Zora MIKLİKOVA- Tereza BELONOVA- H. SHEHAB

* Düzce'den Hellenistik ve Roma Dönemine Ait Bezemeli Buluntu Topluluğu- Sedef ÇOKAY-KEPÇE

* Mezraa-Teleilat Tarak- Baskı 'Impresso' Çanak Çömleği Bezeme Teknikleri Üzerine Deneysel Bir Çalışma- Emre GÜLDOĞAN

* Bolboschoenos Maritimus (Cyperaceae) Saz Bitkisi Üzerine İç Anadolu'da Etnobotanik Bir Çalışma- Aylan ERKAL- TSETSEKOS

Bu sayıyı indirmek için: http://paleoberkay.blogspot.com/2011/08/turkiye-bilimler-akademisi-arkeoloji.html

Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi (TÜBA-Ar) 10 (2007)

Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi (TÜBA-Ar) 10 (2007)

İÇİNDEKİLER

* Ord. Prof. Dr. Dr. h. c. Sedat Alp- Aygül SÜEL

* Dr. Edibe UZUNOĞLU'nun Ardından- Zeynep KIZILTAN

* Kaletepe Deresi 3. Orta Anadolu'da tabakalanma veren bir ilk Paleolitik Çağ yerleşmesi- Ludovic SLIMAK, Berkay DİNÇER

* Doğu Trakya Paleolitiği (Türkiye): Sentez ve yeni sonuçlar- Berkay DİNÇER, Ludovic SLIMAK

* Anadolu'da ilk (?) kentler: Kent olgusu üzerine bir tartışma- Alev ERARSLAN

* Urartulu Argişti oğlu Kral Rusa: Bir başarı öyküsü- Altan ÇİLİNGİROĞLU

* Demirköy-Samakocuk demir dökümhanesi: Trakya'da Osmanlı demir işlik bölgesindeki endüstriyel arkeoloji projesi- H.H. Günhan DANIŞMAN, Fokke GERRITSEN, Mustafa KAÇAR, Hadi ÖZBAL, Rana ÖZBAL, Gülsün TANYELİ, Ünsal YALÇIN, Zülküf YILMAZ

* Türkiye'de 2006 yılında yapılan araştırma ve kazılar

Bu sayıyı indirmek için: http://paleoberkay.blogspot.com/2011/08/turkiye-bilimler-akademisi-arkeoloji.html

Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi (TÜBA-Ar) 9 (2006)

Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi (TÜBA-Ar) 9 (2006)

İÇİNDEKİLER
* Yitirdiğimiz Seçkin Meslektaşlarımızı Anarken- Ufuk ESİN- Mehmet ÖZDOĞAN, Sema BAYKAN
* Prof. Dr. Hc. Mult. Tahsin ÖZGÜÇ- Kutlu EMRE
* Prof. Dr. Manfred Osman KORFMANN- Turan Efe
* Prof. Dr. Machteld Johanna MELLINK- Aslı ÖZYAR- İlknur ÖZGEN
* Prof. Dr. Ümit Muzaffer SERDAROĞLU- Cevdet BAYBURTLUOĞLU
* Prof. Dr. Somay ONURKAN SÖZER- İnci BAYBURTOĞLU
* Prof. Dr. Alberto PALMIERI- Gian Maria Di NOCERA
* Açmalardaki arkadaşım: M.J. MELLINK- Halet ÇAMBEL
* Yakın Doğu'da ilk devirlerde köy ve kırsal yerleşme: Robert ve Linda Braidwood'un anısına bir değerlendirme- Hans J. NISSEN
* Doğu ve Güney Doğu Anadolu bölgelerinde ilk kentlere doğru (M.Ö. 2600-1900): Kentsel gelişmenin yerel dinamikleri- Alev ERARSLAN
* Betimli Kaideli ayaklıklar- Doğu Trakya Kırklareli Aşağı Pınar kazısında bulunmuş olan ilk Neolitik tören kapları- Heiner SCHWARZBERG
* Doğu dağlık Kilikia'da (Olba Bölgesinde) bulunan iki yeni mezar anıtı- Murat DURUKAN
* Meşe yıllık halka kronolojileri ile Kuzey Ege ve Kuzeybatı Türkiye'nin 1089-1989 dönemindeki Palmer Kuraklık Şiddeti indeksleri ve yağışının bölgesel düzeyde yeniden oluşturulması- C.B. GRIGGS- P.I. KUNIHOLM- M.W. NEWTON- A.T. DEGAETANO
* Türkiye'de 2005 yılında yapılan araştırma ve kazılar

Bu sayıyı indirmek için: http://paleoberkay.blogspot.com/2011/08/turkiye-bilimler-akademisi-arkeoloji.html

Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi (TÜBA-Ar) 8 (2005)

Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi (TÜBA-Ar) 8 (2005)

İÇİNDEKİLER
* Kuzey- Orta Anadolu'da İlk Kalkolitik Çağ: Boğazköy- Büyükkkaya Verileri- Ulf-Dietrich SCHOOP
* İran Yaylasının ilk Birleşik Toplumları: İran'da Kalkolitik Devir'e Ait Yeni Arkeolojik Araştırmalar- Barbara HELWING
* Doğu Anadolu/ Güney Kafkasya Tunç Çağı Sorunları:
Ca. M.Ö.2500-1600- Jan-krzystof BERTRAM
* Nil Vadisinin Son Tarihöncesi Devirleri: Afrika'nın Kurtuluşu- Isabella CANEVA
* Kurşun Sırlı Keramiklerin Üretim Merkezleri- Yıldız AKYAY-MERİÇBOYU
* Neolitik Toplumlarda Baş veya Tüm Bedeni Alçılama Geleneği: Anadolu ve Yakındoğu'dan Bazı Örnekler- Metin ÖZBEK
* Türkiye'de 2003- 2004 Yılında Yapılan Kazı ve Araştırmalar

Bu sayıyı indirmek için: http://paleoberkay.blogspot.com/2011/08/turkiye-bilimler-akademisi-arkeoloji.html

Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi (TÜBA-Ar) 7 (2004)

Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi (TÜBA-Ar) 7 (2004)

İÇİNDEKİLER
* Robert J. Braidwood ve Linda Braidwood'un Yaşam Öyküleri- Nezih Başgelen
* Tarımın Başlangıcında Doğanın Rolü- Frank Hole
* Arkeolojik Terminolojide Bazı Sorunlar- Ufuk Esin
* Braidwood'u Tekrar Okumak...- Isabella Caneva
* Neolitik Çağ- Neolitik Devrim- İlk Üretim Toplulukları Kavramının Değişimi ve Braidwood'lar- Mehmet Özdoğan
* Braidwood Önermeleri ve Kenyon Kronolojisi: Bileşikler ve Güneybatı Asya'da Neolitik- Michael Roosenberg
* Türkiye'deki Yeni Araştırmalar Işığında Neolitik ve Kalkolitik Devirlerin Sosyo-Akonomik Tanımı- Jak Yakar
* Katkılı Kil Kaplar ve Çanak Çömlek: Çayönü Çanak Çömleksiz ve Çanak Çömlekli Neolitik Buluntuları Üzerinden Bir Yorum- Aslı Erim Özdoğan, Nurcan Yalman
* İlk Neolitik Göbekli Tepe Betimlemeleri- Klaus Schmidt
* Güneydoğu Anadolu, Çayönü Tepesinde Hayvanlardan Yararlanılması- Hitomi Hongo, Richard H. Meadow, Banu Öksüz, Gülçin İlgezdi
* Boğa mı? İnek mi?- Stefan Karol Kozlowski, Alicja Lasota Moskalewska
* İnsan ve Plio-pleistosen'de Besin Sağlama Yöntemleri- Güven Arsebük
* Güvercinkayası Siyah/Koyu Renkli Açkılı Çanak Çömlek: Genel Görünüm- Sevil Gülçur
* Asur Koloni Çağında Küçük Asya'nın Dendrokronolojik (ağaç halka tarihlemesi) Bakımından Genel Hatları- Maryanne W. Newton, Peter Ian Kuniholm
* Einkorn ve Emmer Buğdayı ile Eski Tadlar İçeren Yemek Tarifleri- Füsun Ertuğ
* IAO- Nezahat Baydur
* Orta Hellas Dönemi Mat Boyalı Seramiği ve Liman Tepe'de Ele Geçen Mat Boyalı Seramiğin Ege Arkeolojisi Kültürel Gelişimindeki Önemi- Sevinç Gürel
* Daskyleion'dan Ele Geçen Tek Renkli Gri Bir Karkhesion- Yasemin Polat
* Türkiye'de Arkeoloji: Taş, Tunç ve Demir Çağları 2002- Alan Greaves, Barbara Helwig

Bu sayıyı indirmek için: http://paleoberkay.blogspot.com/2011/08/turkiye-bilimler-akademisi-arkeoloji.html

Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi (TÜBA-Ar) 6 (2003)

Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi (TÜBA-Ar) 6 (2003)

İÇİNDEKİLER
* Besin Toplayıcılıktan Tarıma: Güney Levant'ta Çanak Çömleksiz İlk Neolitik Evrenin Arkeolojik Verilerinin Eleştirisel Değerlendirilmesi- Ian Kuijt
* Neolitik ve Kalkolitik Devirlerde Kuzey Trakya- Vassil Nikolov
* Türk Dünyası 'nda Taş Heykel ve Balballar- Oktay Belli
* Elazığ-Malatya Yöresi Duvar Resmi Geleneği ve Pirot Höyük Duvar Resmi- Özgen Karaca-Engin Akdeniz
* Türkiye'de Arkeoloji: Taş, Tunç ve Demir Çağları 2001- Alan M. Greaves, Barbara Helwing

Bu sayıyı indirmek için: http://paleoberkay.blogspot.com/2011/08/turkiye-bilimler-akademisi-arkeoloji.html

Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi (TÜBA-Ar) 5 (2002)

Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi (TÜBA-Ar) 5 (2002)

İÇİNDEKİLER
* Hitit Kralı III.Hattusili ile Kraliçe Puduhepa'nın Gümüş Tablet Üzerindeki Mühürleri- Sedat Alp, Sedat Erkut
* Kızıldağ Üzerine Yeni Bazı Gözlemler- Güngör Karauğuz, Hasan Bahar, H. İbrahim Kunt
* Kuban, İndüs ve Yenisey Bölgeleri Erken Devir Hayvan Betimleme Biçemi Üzerine Notlar- Hermann Parzinger
* Köşk Höyük: Anadolu Arkeolojisine Yeni Katkılar- Aliye Öztan
* Kalkolitik Dönem Batı Anadolu'da Kulaksızlar Mermer Üretimi- Turan Tataoğlu
* Karadeniz'de Sualtı Arkeolojisi- Robert D. Ballard, Fredrik T. Hiebert, Dwight F. Coleman, Cherly Ward, Francesco Torre, Naomi Miller, Wiliam Woods
* Kuzeydoğu Anadolu'da bir Tunç Çağı ve Urartu Kalesi: Yoğunhasan- Oktay Belli, Alpaslan Ceylan
* Labraunda Açık Hava Kült Alanı- Bilal Söğüt, Celal Şimşek, Asuman Baldıran

Bu sayıyı indirmek için: http://paleoberkay.blogspot.com/2011/08/turkiye-bilimler-akademisi-arkeoloji.html

Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi (TÜBA-Ar) 4 (2001)

Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi (TÜBA-Ar) 4 (2001)

İÇİNDEKİLER
* M.Ö. 3. Bin Yıl Başlarında Aslantepe'de (Malatya) Ortaya Çıkan Iki Karşıt Erkin Yer Değiştirmesi- Marcella Frangipane
* Tepecik/Çiftlik Höyüğü (Niğde) Kazısı Işığında Orta Anadolu Tarihöncesi Kültürleri ile İlgili Yeni bir Değerlendirme- Erhan Bıçakçı
* Küllüoba: İç Kuzeybatı Aziadolu'da bir İlk Tunç Çağı Kenti; 1996-2000 Yılları Arasında Yapılan Kazı Çalışmalarının Genel bir Değerlendirilmesi- Turan Efe, Deniz Ş.M. Ay-Efe
* Hakkari Stelleri: Zap Irmağı Kıyısında Bozkır Göçebeleri- Veli Sevin
* Amasya Müzesinden Boya Bezekli İki Çanak Işığında Kızılırmak Kavsi Geç Demir ve Hellenistik Çağları Çanak-Çömleğine Yeni bir Bakış- Şevket Dönmez
* Epipalaeolitik/Mezolitik, Neolitik Devirler Doğu Bulgaristan ile Türkiye'nin Kuzey Batısındaki Yontmatas Buluntu Toplulukları; Benzerlikler ve Ayrılıklar- Ivan Gatsov
* 1998-1999 Yılları Sinop Bölgesi Arkeolojik Yüzey Araştırması:Karasu Vadisi Yüzey Araştırması- Owen Doonan, A. Gantos, F. Hiebert, M. Besonen, A. Yaycıoğlu

Bu sayıyı indirmek için: http://paleoberkay.blogspot.com/2011/08/turkiye-bilimler-akademisi-arkeoloji.html

Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi (TÜBA-Ar) 3 (2000)

Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi (TÜBA-Ar) 3 (2000)

İÇİNDEKİLER
* Göbekli Tepe ve Ön Asya Kaya Resim Sanatı- K. Schmidt
* Hattuşa/Boğazköy'ün Yerleşim Tarihine Yeni Katkılar: Büyükkaya Kazılarına Toplu bir Bakış- J. Seeher
* Boğazköy/Hattuşa-Büyükkaya Keramik Buluntuları Işığında Orta Anadolu'da Demir Çağı- H. Genz
* Alicante'de (İspanya) Sistematik Yüzey Araştırması. İIk Sonuçlar- J. Bernabeu-Auban, C. M. Barton, O. Garcia Puchol, N. La Roca
* Asur Ticaret Kolonileri Yerleşmesi Acemhöyük'te Uygulanan Geniş ÖIçekli Jeofizik Aramalar- M.G. Drahor, M. A. Kaya
* Mersin Yumuktepe İIk Kalkolitik Maden Buluntuları: Ekstraktif Metalürjinin Başlangıcı?- Ü. Yalçın
* Baharın Müjdecisi: Çiğdem (Crocus) ya da AN.TAH.SUM.
Hititler Devri Anadolu Florasına Küçük bir Katkı- F. Ertuğ
*Kyrene Sikkeleri Üzerinde Betimlenen Silphion
Bitkisi Işığında Antik çağda Doğum Kontrolü:
(Bazı değişiklerle yeniden düzenlenerek basıma hazırlanmıştır) M. Şahin

Bu sayıyı indirmek için: http://paleoberkay.blogspot.com/2011/08/turkiye-bilimler-akademisi-arkeoloji.html

Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi (TÜBA-Ar) 2 (1999)

Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi (TÜBA-Ar) 2 (1999)

İÇİNDEKİLER
* Holosen'de Anadolu'nun İklim Türleri: Arkeoklimatik Modellerle Yapılan Kurgulama- Reid A. Bryson, Robert U. Bryson
* Geçmiş Dönemlerin Doğal Çevre Ortamı ve Arazi Kullanım Düzenlerinin Yorumlanması: Arkeolojik İçerik Açısından Tohumlar ve Kömür- Naomi Miller
* İnsanan Evrim Süreci ve En Eski Kültürleri- Güven Arsebük
* Bayraklı Höyüğünde, Arkaik Döneme ait Küçük Bir Mezarlık ve Bazı Buluntular- Meral Akurgal
* Kırene Sikkeleri Üzerinde Betimlenen Silphion Bitkisi Işığında Antik Çağda Doğum Kontrolü- Mustafa Şahin
* Alacahöyük "Kral" Mezarlarına Yeniden Bakış: Mezarların Topografik Konumlarına Ait Stratigrafi Sorunları- Aslı Özyar
* Argolid: Tarihöncesi Efsanelerin Coğrafi- Çevresel ve Arkeolojik Verilerle Bağlantıları- Ioannis Liritzis, Maria Raftopoulou
* Yali, Nissiros' da Arkeolojik ve Arkeometrik Araştırmalar- Adamantios Sampson, Ioannis Liritzis
* Aşıklı Höyük'ün Taş Alet Endüstrisinin Teknolojik Ön Araştırması- Frederic Abbes, Nur Balkan Atlı, Didier Binder, Marie Claire Cauvin
* Çayönü Kanallı Yapı DI Taş Buluntu Topluluğu: Çeşitli Hammaddeler, Çeşitli İş (ler) İçin mi Kullanıldı?- Marie Rosa Iovino, Cristina Lemorini

Bu sayıyı indirmek için: http://paleoberkay.blogspot.com/2011/08/turkiye-bilimler-akademisi-arkeoloji.html

Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi (TÜBA-Ar) 1 (1998)

Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi (TÜBA-Ar) 1 (1998)

İÇİNDEKİLER

* İlk Tunç Çağında Anadolu ve Doğu'dan Batıya Köprü- Maahteld J. Mellink
* Yarımburgaz Mağarası Pleistosen Arkeolojisi İle İlgili Son Çalışmalara 1997 Gözüyle Özet Bir Bakış- Güven Arsebük
* Hatip Kaya Anıtının Keşfi ve Bunun Hitit ÜlkesininTarihi ve Coğrafi Sorunlarına Etkileri- Ali M. Dinçol
* Ortaköy-Şapinuwa: Bir Hitit Merkezi- Aygül Süel
* Tarih Öncesi Dönemlerde Anadolu ile Balkanlar Arasındaki Kültür İlişkileri ve Trakya'da Yapılan Yeni Kazı Çalışmaları- Mehmet Özdoğan
* Akeramik Aşıklı Höyük Yerleşmesinin Bitki ve Hayvan Kalıntılarına Göre Ekolojik Koşulları- Ufuk Esin
* Orta Anadolu'da Bir Nehir Tortuluna Ait Polen Çizelgesi- Henk Woldring
* Anadolu'nun Önemli Yaş Bitkilerinden Keten/Linum ve Izgın/Eruca
Orta Anadolu'da Beziryağı Üretimi ve Bezirhaneler- Füsun Ertuğ

Bu sayıyı indirmek için: http://paleoberkay.blogspot.com/2011/08/turkiye-bilimler-akademisi-arkeoloji.html

İnsanın Biyokültürel Evrimi

İnsanın Biyokültürel Evrimi
[İçindekiler]

Berkay Dinçer

Bu yazıyı kaynak göstermek için:
Dinçer, B.,
2001, "İnsanın Biyokültürel Evrimi", Çapa-Mala 4: 4-9. (PALEOBERKAY ARKEOLOJİ SİTESİ, 02.04.2001)

Bu yazıyı PDF olarak görüntüleyin ve/veya indirin.

Bu yazının bütün bölümleri

İnsanın Evrimine Giriş: İnsan Kimdir/Nedir?

Berkay Dinçer

İnsanın Evrimine Giriş: İnsan Kimdir/Nedir?

İnsanın nasıl tanımlanabileceği oldukça önemli bir sorundur. Çünkü bakış açısına göre yanıtlar değişir ve bakış açıları birbirine uymayanların yanıtları çok zaman birbirine yakın bile olmayabilir. Yüzyılın başlarında insanın çevreye uyum yeteneğinin, daha sonraki yıllarda düşüncesinin, 1950'li yıllarda alet yapımının, 1960'larda önce dilinin daha sonraları avcılığının insanın diğer canlılardan farklı olan özellikleri olduğu düşünüldü (Arsebük 1995a). Ancak insanın hayvanlardan farklı olan yalnızca bir özelliği olmadığını ve insanın pek çok yönüyle diğer hayvanlardan farklı ve pek çok yönüyle de diğerleriyle aynı olduğunu kabul edebiliriz. Bedensel özelliklerini göz önüne aldığımızda, insanın doğal olarak iki ayağıyla dik yürüdüğünü, vücuduna göre büyükçe olan karmaşık bir beyine sahip olduğunu, yassı bir yüzü ve diğer dişleriyle yaklaşık aynı boyda olan köpek dişleri olduğunu söyleyebiliriz.

Ancak insanı insan yapan şeylerin başında insanın kültürel özellikleri olduğunu düşündüğümüzde, insanın soyutlama ve alet yapabilen, belli kurallara göre bir dili konuşabilen, besinini paylaşan ve tinsel düşüncelere sahip olan bir canlı olduğunu görürüz (Arsebük 1999). Kısacası insanı tanımlamak için tek tek özelliklerden çok bir özellikler bütününü önermek daha mantıklı olacaktır.
Resim: Australopithecus, Homo habilis ve Homo ergaster

İlk İnsansılar

Berkay Dinçer

İlk İnsansılar

İnsanın tanımı konusundaki tartışmalar şüphesiz en eski insanın kim olduğu sorusunu da belirsizleştirmektedir. Son günlerde çıkan bazı haberler Kenya’da 6 milyon yıllık insansı fosilleri bulunduğunu bildirmektedir. Bu, yorum yapılması için henüz yeterince bilinmeyen bir konu olsa da bu fosilin insanla insansı maymungillerin evrimsel ayrılmaları konusunda önemli bilgiler verebilmesi olasıdır (Bilim ve Teknik, sayı: 398, Ocak 2001). Antropologlar arasındaki yaygın görüşe göre şimdilik bilinen en eski insan günümüzden 4.5 milyon yıl önceleri yaşamış olan Ardipithecus (eski yayınlarda Australopithecus) ramidus’tur. Ardipithecus ramidus ilk bulunduğunda Australopithecuslar gibi dik yürüdüğü düşünülüyordu ve bu yüzden adı ilk olarak “Australopithecus ramidus” koyuldu. 1995 yılında Etiyopya’da Aramis’te bulunan Ardipithecus ramidus kemikleri onun iki ayakla dik yürüdüğünün kesinleşmesi için henüz yeterli değildir (bu yüzden ona şimdilik hem Australopithecus hem de Ardipithecus anlamına gelebilecek şekilde A. ramidus demek hiç de mantıksız olmayacaktır!). 1994’e kadar bilinen ilk Hominid türü Australopithecus afarensis’ti. Ancak 1994’te Doğu Afrika’nın Turkana Gölü çevresinde 4.2 milyon yıllık bir fosil bulundu. Australopithecus anamensis adı verilen bu fosilin Ardipithecus ramidus’un evriminin bir sonucu olduğu kabul edilmektedir. Australopithecus anamensis’in dişleri ilkel özellikler göstermektedir, buna karşın bacak kemikleri iki ayak üzerinde dik yürüdüğünü kanıtlamaktadır.
Resim: Australopithecus afarensis.

En önemli Australopithecus afarensis kalıntısı, 1974’te Hadar yakınlarında bulunan ve adını The Beatles’ın “Lucy” şarkısından alan neredeyse tüm bir erişkin kadın iskeletidir. Bu iskeletin boyu yaklaşık 110 santimetredir. Erkeklerin dişilerden daha uzun boylu (yaklaşık 150cm) ve yapılı oldukları hesaplanmıştır. Bugüne kadar 4 ile 3 milyon yıl önceleri arasında yaşamış 300’den fazla bireye ait Australopithecus afarensis kalıntısı bulunmuştur. Bu türün vücut şekli (örneğin kol kemiklerinin bedene oranla uzun olması) ve beyin hacmi bir şempanzeyi andırmaktadır. İlginç olan onun insan özellikleri taşımasıdır. Örneğin insan evriminde oldukça önemli bir role sahip olan iki ayakla dik yürümek, leğen kemiklerinden anlaşıldığı kadarıyla Lucy’nin yapabildiği bir şeydi. Tanzanya’da bulunan bu türe ait ayak izleri bu türün dik yürüdüğünü kanıtlamıştır. Australopithecus türünün diğer üyeleri olan A. africanus ve A. robustus günümüzden yaklaşık bir milyon yıl öncelerine kadar Afrika’da yaşamlarını sürdürmüşlerdir. 1924’te Raymond Dart tarafından bulunan ilk Hominid fosili bir Australopithecus africanus’tur. O günlerde bu türün adının “Australopithecus” koyulmasının nedeni, R. Dart’ın aceleci davranarak insandan çok goril ya da şempanzeye benzettiği bu insansıya “Güney maymunu” anlamına gelen bu adı uygun görmesidir (Özbek 2000). Sekiz yaşında öldüğü anlaşılan bu fosil, Taung Çocuğu olarak da bilinmektedir. Kafatasının incelenmesi sonucunda Australopithecus africanusların da dik yürüdükleri anlaşılmıştır. 1949’da Güney Afrika’daki Swartkranz’da kafatasında iki delik olan bir Australopithecus robustus fosili bulunmuştur. Yapılan araştırmalar bu deliklerin bir leoparın dişleri tarafından açıldığını göstermiştir. Bu izler, atalarımızın Afrika’da vahşi yırtıcılarla birlikte yaşam mücadelesi verirken bazen onlara yem olduğunu düşündürmektedir.

Bu yazının bütün bölümleri

İlk Taş Alet Yapımcısı Kimdi?

Berkay Dinçer

İlk Taş Alet Yapımcısı Kimdi?

İnsanların taşlardan alet yapmadan önce tahta gibi kalıcı olmayan fakat daha kolay işlenebilecek hammaddelerden alet yapmış olması olasıdır. Ancak insanların günümüze ulaşan en eski aletleri –şimdilik bilindiği kadarıyla- yaklaşık 2.5 milyon yıl önceleri yapılmış taş aletlerdir. Bu dönemde en azından Australopithecus robustus ve Homo habilis türü insansılar birlikte yaşamışlardır. İlk taş aletlerin bilinen bu iki türden biri ya da ikisi tarafından yapılmış olabileceği düşünülebilse de (Schick-Toth 1994), genel olarak ilk taş alet yapımcısının Homo habilis olduğu kabul edilir. Homo habilis’e ait fosil kalıntıları çok fazla değildir. Ancak Homo habilis’in beyin hacminin Australopithecus africanus’a göre yaklaşık %30 daha büyük olduğu kesindir. Bulunmuş çeşitli Homo habilis kafataslarının arasında yaklaşık %25’lik farklar bulunmaktadır. Bu farklılığın nedeninin cinsiyet olduğu; erkeklerin kadınlara oranla daha yapılı oldukları kabul edilmektedir. Homo habilis’in Plio-Pleistosen olarak adlandırılan jeolojik dönemde yarattığı ve Oldowan işleyimi diye bilinen aletlere 2.5-1.7 milyon yılları arasında yalnızca Afrika kıtasında rastlanır. Oldowan işleyimi genellikle bir taş yumrusunun üzerinden bir ya da iki yonga çıkarılmasıyla oluşan aletleri içerir. Bu aletlerin bazılarının bir tahta sopayı sivriltmek gibi başka aletlerin yapımı için kullanılmış oldukları gerçektir (Mithen 1999). Bu da, bu işleyimi oluşturanların kalıcı olmayan hammaddeleri de işlediklerini gösterir. Kısacası Homo habilis’in yaşamının arkeolojik kayıtları kadar tekdüze olmadığını ve bildiğimizden daha fazla çeşitlilikte bilemeyeceğimiz aletlerin olduğunu düşünmemiz gerekir. Bu, bulunan taş aletlerin ne düzeyde kültürel bilgi verebileceğini de düşündürmektedir (Stiles 1979).
Resim: Homo habilis.

Bu yazının bütün bölümleri

Ateşin Denetimi ve Afrika'dan İlk Çıkış (out-of-Africa)

Berkay Dinçer

Ateşin Denetimi ve Afrika'dan İlk Çıkış (out-of-Africa)

İnsanlar bugünkü bilgilerimize göre, insan evriminin Homo erectus evresinden önce Afrika dışına çıkmamışlardır. Bazı araştırıcılar Homo habilis aşamasını Homo ergaster’in izlediğini ve Afrika’dan ilk çıkışın Homo ergaster aşamasında olduğunu düşünmektedirler; bu görüşün doğruluğu, çeşitli nedenlerden dolayı, olası olsa da, bu konuda henüz yeterince bilgimiz yoktur. Bu konuda, ülkemiz açısından da önemli sayılabilecek bazı bilgiler, Gürcistan’daki Dmanisi bölgesinden elde edilmiştir (Bilim ve Teknik, sayı: 398, Ocak 2001). Burada bulunan fosil insanların Homo ergaster olduğu düşünülmektedir.
Resim: Dmanisi'den Homo ergaster.

Kalın ve belirgin kaş kemerleri olan Homo erectus’un yaklaşık olarak günümüzden 1.9 milyon yılla 220 bin yıl önce yaşamış olduğu kabul edilmektedir. Homo erectus başarılı bir alet yapımcısı olması ve ateşi kontrollü bir şekilde, istediği zaman yakıp istediği zaman söndürebilmesi sayesinde Afrika dışındaki farklı ekolojik ortamlarda da yaşamını sürdürebilmiştir. Kısacası taş aletlerin yapımı ve ateşin kontrol altına alınması evrimimizin dönüm noktalarındandır (James 1989). Homo erectus da Oldowan türü aletler yapmıştır. Bu aletlerin Homo erectuslar tarafından Eski Dünya’nın neredeyse her yerinde, en uzun süre kullanılan aletler olmasının nedeni, bu insanların başka aletler geliştiremeyecek kadar “ilkel” olmaları değil, bu aletlerin insanların gereksinimlerini karşılayabilmeyi sürdürmüş olmasıdır. Homo erectus türü insanlar, Güneydoğu Asya gibi hammadde kaynakları açısından kısıtlı bölgeler dışında, bulundukları her yerde genel olarak birbirine benzer aletler kullanmışlardır.
Resim: Homo erectus

Homo erectus’a ait başka bir işleyim de genel olarak Acheul adıyla tanımlanan iki yüzeyli (el baltası) işleyimidir. Homo erectuslar Afrika’dan ilk çıktıklarında Oldowan türü aletler yapmaktaydılar. Ancak günümüzden yaklaşık 1.6 milyon yıl önce Afrika kıtasında, taş yumrularının çepeçevre işlenmesiyle oluşturulan iki yüzeyliler ortaya çıktı. Bu iki işleyim de aynı zamanda dünyanın farklı yerlerinde kullanılmışlardır. Oldowan işleyimi genel olarak Doğu Avrupa ve Asya’da, Acheul işleyimi ise Afrika ve Batı Avrupa’da yaygındır. Bu ayrımın nedeni henüz tam olarak bilinmemektedir. Bu iki bölgenin sınırlarının en azından bir bölümünün ülkemiz topraklarında olması olasıdır. Acheul türü iki yüzeyliler Anadolu’da yaygın olarak bulunsalar da, ülkemizin kuzeydoğusuna doğru Acheul işleyimleri azalmakta ve yerlerini Oldowan işleyimlerine bırakmaktadırlar (Dinçer 2001). Bu işleyimlerin, genel olarak, aynı işler için tasarlanmış oldukları varsayıldığında, bu işleyimlerin coğrafi ayrımının nedeni konuşulabilen dille ilgili düşünülebilir (Leakey-Lewin 1998). Ancak bu aletlerin farklı amaçlar için yapıldıkları düşünüldüğünde (Arsebük 1995a), farklı ekonomileri düşünmek gerekecektir.

Bu yazının bütün bölümleri

Neandertaller

Berkay Dinçer

Neandertaller
Günümüzden önce yaklaşık 220.000-35.000 yılları arasında Yakındoğu ve Avrupa’da yoğun olarak karşılaşılan bir fosil insan yaşamıştır. Bu fosil insanın en önemli özelliği, onun konuyla ilgilenen insanlar dışındaki insanlar tarafından bile bilinmesidir. Bu insan kimi görüşlere göre Homo sapiens neandertalensis’tir, kimi görüşlere göre Homo neandertalensis’tir. Kökeni ve modern insanın kökeninde olup olmadığı tartışılsa da, Neandertallerle ilgili tartışmasız olan şey insan kültürünün ve evriminin bir parçası olduklarıdır. Bu insanların halk tarafından da bilinmesinin nedeni, onların çizgi filmlerde, kambur, homurduyarak ve el kol hareketleriyle konuşan, çok büyük boyutlardaki bir hayvan budunu ısırarak yiyen, tüylü vücutları olan ve ellerinde bir odun taşıyan insanlar olarak gösterilmiş olmalarıdır (McClain 2000). Oysa durum tam olarak bu değildir. Neandertallerin kemikleri bizimkilerin yaklaşık iki katı kadar kalın olsa da, sosyal davranış olarak günümüz insanına en yakın olan fosil insan Neandetallerdir. Neandertaller de bizim yaptığımız gibi ölülerini gömmüşlerdir, grup içindeki engelli kimselerin yaşamlarını sürdürebilmelerini sağlamışlardır, tinsel inançları yaşamlarına sokmuşlardır ve olasılıkla gelişkin bir (birçok?) dil kullanmışlardır. Neandertallerin soğuk iklime uyum sağlamış oldukları açıktır. Beden yapıları sağlam ve kaslıdır. Erkeklerin ortalama boyu 1.7 metredir ve ortalama ağırlıkları da 65-70 kilogramdır. Neandertallerin kafatasları basıktır, kaş kemerleri belirgindir, burunları geniştir. Buna karşın yüzleri uzun, art kafa kemikleri önceki fosil insanlara göre daha az çıkık, ve en önemlisi, ortalama beyin oylumları bizim ortalamamızdan daha büyüktür (yaklaşık 1400-1500cc). Neandertallerin bizlere çok benzediği açıktır. Günümüze yaklaştıkça Neandertallerin yüzlerinin ve kaş kemerlerinin ufaldığı gözlenmiştir. Bu, bir süre bizim türümüzle birlikte yaşamış Neandertallerle (Lewin 1999) bizim türümüzün biyolojik bir bağ kurmuş olabileceğini düşündürmektedir (McClain 2000).
Resim:Neandertal

1857’de Almanya’daki Neander Vadisinde ilk Neandertal kalıntısı bulunduğunda Darwin’in “Türlerin Kökeni” kitabı henüz basılmamıştı ve bu yüzden bu kemiklerin ne olabileceği düşünülemiyordu. O günden bugüne kadar geçen yaklaşık 150 yılda 100’den fazla Neandertal kalıntısı bulundu. Bu kalıntılardan birisi de Karain Mağarası’nda bulunan, ülkemizde bugüne dek bilinen tek fosil insan kalıntısıdır. Ancak yine de Neandertallerin çok iyi bilindiği söylenemez. Arkeoloji bölümleri arasında prehistoryanın, prehistoryanın bölümleri arasında Pleistosen arkeolojisinin fazla ilgilenilmediği gibi, Pleistosen arkeolojisinde de uzmanların çoğu bir milyon yıldan daha genç olan şeylerle fazla ilgilenmezler (McClain 2000). Bu yüzden Neandertal araştırmalarının gitmesi gereken yol oldukça uzundur.

Neandertallerin kültürü Orta Paleolitik Çağ’ı oluşturur. Bu çağın taş aletleri genellikle Alt Paleolitik Çağ’ın sonlarından beri kullanılan Levallois (yumruların vurma düzleminin hazırlanarak yonga çıkarılması) yöntemi ile üretilen yonga aletlerdir. Bu aletlerin bazılarının saplara takıldıkları ve mızrak gibi aletlerin ilk kez bu dönemde ortaya çıktığı düşünülmektedir. Mızrak gibi fırlatılabilen aletlerin ortaya çıkması kuşkusuz avlanmayı oldukça kolaylaştırmıştır; avın peşinden insanın kendisi yerine, aklıyla ürettiği aleti koşmuş, insan mücadeleyi, beden gücünden çok aklıyla sürdürmeye devam etmiştir.

Bu yazının bütün bölümleri

Evrimde Modern İnsan

Berkay Dinçer

Evrimde Modern İnsan
Bugün dünyada yaşamakta olan tüm insanlar tek bir türü oluştururlar ve dünyada şimdilik bizden başka bir insan türü yaşamamaktadır. Ancak evrim tarihimizin böyle “tekrenkli” olmadığı, çeşitli insan türlerinin aynı zaman içinde yaşamış oldukları gerçektir. İnsanın evrimiyle ilgili bir başka önemli tartışma da modern insanın (Homo sapiens sapiens) kökenidir. Bu konudaki görüşlerden biri, mitokondrial DNA araştırmalarını esas alarak, bizim türümüzün günümüzden yaklaşık 140.000 yıl önce Afrika’da ortaya çıktığını ve daha sonra Afrika dışına göç ederek dünyaya yayıldığıdır. Diğer görüşse çağdaş insanın yaklaşık 40.000 yıl önce Neandertallerin evrimi sonucu ortaya çıkmış olduğudur. İki görüşün de haklı yanları görülmektedir. Ancak Üst Paleolitik Çağ’ın yaklaşık 40.000 yıl önce başlayan ayrı bir kültürel evreyi yansıtmasından dolayı modern insanın ortaya çıkışının 40.000 yıl öncesinde başlamış olduğunu kabul edebiliriz. Tüm Paleolitik Çağ boyunca kültürel durumu yansıtan alet işleyimlerinin insan türleriyle birlikte değiştiğini göz önüne aldığımızda bu, mantıksız olmayacaktır.

Bizim türümüzün belirgin bedensel özellikleri, özellikle uzun kemiklerinin narin bir yapıda olması, art kafa kemiğinin çıkık olmaması, kaş kemerlerinin olmaması, güçlü ense ve boyun kaslarının olmaması, yüzün dışarıya doğru çıkık olmaması, dişlerin ufak yapıda olması ve çene çıkıntısının olmasıdır. Bu narin yapısı Homo sapiens sapiens’in bedensel olarak zorlanmaya gereksinim duymamış olması ya da bu tür zorlukları yaptığı aletlerle aşması yüzündendir. Bizim türümüzün yarattığı kültürler arasında olan Üst Paleolitik Çağ kültürleri, coğrafyaya göre farklılık gösterirler. Bu kültürlerin geçmiş kültürlerden farklı özellikleri arasında günümüze kalabilen kemik, boynuz, fildişi, deniz kabuğu gibi hammaddelerin de taş gibi hammaddelerle birlikte kullanılmış olmasıdır. Bir başka kültürel özellik ise, mağara resim ve kabartmalarının, küçük heykelciklerin yapılmasıyla kendini gösteren tinsel öğelerdir. Türümüzün gerçekleştirdiği önemli özelliklerden biri de insanların ilk defa Eski Dünya’nın dışına, Amerika ve Avustralya kıtalarında yaşamaya başlamış olmasıdır.
Resim:Manisa-Salihli'denHomosapiensayakizi.

İlk kez bazı hayvanları evcilleştiren ve bazı bitkileri kültüre alan da bizim türümüzdür. Yerleşik yaşama geçip, köyler, kentler kuran da bizim türümüzdür. Ancak bu bizim türümüzün yaşamış tüm insan türlerinden daha yüce olduğunu göstermez. Yaşamış tüm insan türlerinin yaklaşık olarak aynı başarı düzeyinde olduğunu kabul etmek bizi, Almanların ya da herhangi bir başka ırkın daha üstün olduğu düşünmeye benzer bir saçmalıktan kurtarabilir. Pleistosen bitip de Holosen başlayınca insanlar oldukça hızlı bir kültürel değişim sürecine girdiler. Son 12.000 yılda belki de 2.5 milyon yıl boyunca, tüm Paleolitik Çağ’da yarattığımızın yüzlerce katı kadar kültürel bilgi ve belge ürettik. Binlerce sayfalık tarih kitaplarını dolduran Neolitik, Kalkolitik, yazıyı bulduğumuz Tunç çağları, Demirçağı, İlkçağ, Ortaçağ, Yeniçağ, Yakınçağ evrim tarihimizin bu zamansal açıdan en küçük yer tutan döneminde, Homo sapiens sapiens aşamasında yaşadığımız çağlardır.

Bu yazının bütün bölümleri

Sonuç: İnsanın Evriminde Geçmiş Bitti, Gelecek Ne Olacak?

Berkay Dinçer

Sonuç: İnsanın Evriminde Geçmiş Bitti, Gelecek Ne Olacak?

Tarihçiler, geçmişi bilmeyenlerin geleceklerini yönlendiremeyeceklerini söylemekte haklıdırlar. İnsan evriminin oldukça yüzeysel bir özetini yapma amacında olan bu yazıda, kültürel tarihimizin belki de en çok sözü edilen bölümlerine fazla yer verilemedi. Ancak yine de bu yazıyı geleceğe ilişkin bazı düşüncelerle bitirmek yerinde olacaktır. “Uygarlaşma” dediğimiz süreç insanlığa çok şey kazandırsa da, insanlık uygarlaşmakla çok şeyini de yitirmiştir: Sınıflaşma, insan nüfusunun çoğunu, küçük bir azınlık için kölelik yapar hale getirmiştir. Güçlüler kendi savaşlarında, kendileri yerine yoksulları savaştırmaktadır. Yalnızca savaştan etkilenen çocukların sayısı bile onlarca milyonla ifade edilmektedir. Dünyanın “süper güç”leri bastıkları bir “kırmızı düğme” ile dünyanın diğer ucundaki bir ülkede binlerce insanı bir gecede öldürebilmekte ve kimse de çıkıp bir şey diyememektedir. Çarpık kentleşme insanları doğadan koparmış, soluk alamaz hale getirmiştir. Çocuklar artık ağaçtan düşüp kollarını kıramamaktadırlar. Yalnızca son elli yılda binlerce nehirde kimyasal atıklar yüzünden yaşam sona ermiştir. Tükenen, ancak yaşamın sürmesi için yaşaması zorunlu olan hayvan türlerinin sayısı yüze yaklaşmaktadır. Tüm dünya ülkelerinde bulunan silahlar, dünyayı ve yaşamını onlarca kez yok etmeye yetecek kadar kuvvetlidirler, ülkeler savaşmak için bahane aramakta ve yaratmaktadırlar. Açlık milyonlarca insanın günlük sorunları arasında birinci sırada bulunmaktadır. Bu duruma “uygarlaşma” diyebilir miyiz?

Diğer yandan, dünyamızın her yanı kara bulutlarla kaplı değildir. Bazı yerlerde güneş kendini göstermeye başlamıştır. İnsan genomu projesi başarıyla bitmek üzeredir. Edineceğimiz bilgi, ortalama yaşam süresinin uzamasına büyük katkı sağlayacaktır. Doğrudur, yaşam süresinin uzaması ve hatta insanın “ölümsüz” olabilmesi yoksulların bir süre bundan yararlandırılmaması gibi kötü bir sonucu doğurabilir... Otomasyon ile üretim dünyanın her yanında hızla yaygınlaşmaktadır. Üretimde insan gücünün gereksizleşmesi, insan ya da hayvanların değil makinelerin çalışması söz konusudur. Bunun şimdilik görülen kötü sonucu, milyonlarca çalışanın işsiz kalması ve üretilen yaşamsal ürünlere sahip olamamasıdır... İnternet dünyanın her yanından gelen bilgileri toplayıp bilgiyi her yere yaymaktadır. Bugünkü aşamada internetin içeriğinin çoğu işe yaramaz, gereksiz ve hatta zararlı olabilir; internette başkalarına gönderdiğimiz her gizli bilgi de yüzlerce kişi ve kurum tarafından denetleniyor, hatta interneti insanca amaçları için kullananlar tutuklanıyor olabilir. Ancak bu üç unsurun (yaşam süresinin uzaması, otomasyon ve internet) uygarlığımızın önünde duran ileriki aşamanın “buhar makineleri” olacağı söylenebilir. Bu aşamada zenginliklerin yoksulluklarla birlikte yok olacağı, savaşların, en azından, azalacağı, insanların kendi kültürleri ve geçmişleriyle ilgili araştırmalar yapabilecek kadar boş zamana sahip olacağı ve bununla birlikte de düşünce üretiminin hızlanacağı düşünülebilir. Sorun yaşadığımız aşamanın ve bir sonraki (hayali kurulan) aşamanın ne kadar sürecekleridir. Kısacası geleceği tahmin etmenin geçmişi bilmekten daha zor olduğu söylenebilir.

NOT:
Yazı genel olarak Arsebük 1999 ve “Long Foreground” internet sayfalarından yararlanılarak yazılmıştır.

Bu yazının bütün bölümleri

Bibliography for Bio-cultural Evolution of the Man

This is the cited references in Bio-cultural Evolution of the Man.

Ardos, M.,
1996, Jeolojik Temel Bilgiler, İ.Ü. Edebiyat Fakültesi Basımevi, İstanbul.
Arsebük, G.,
1987, “İki Milyon Yıl Öncesinin Taş Aletleri”, Tarih ve Toplum 45: 37-41.
1995a, “ ‘İnsan’, ‘İnsanlık’ ve ‘Prehistorya’ (Öznel Bir Deneme)”, Halet Çambel İçin Prehistorya Yazıları, Graphis Yayınları, İstanbul: 11-26
1995b, İnsan ve Evrim, Ege Yayıncılık, İstanbul.
1999, "İnsanın Evrim Süreci ve En Eski Kültürleri", Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi 2: 31-49.
Darwin, C.,
1995, İnsanın Türeyişi, Ö. Ünalan (Çev), Onur Yayınları, Ankara.
Dinçer, B.,
2001, “Trakya’da Yeni Bulunan Paleolitik Çağ Buluntu Yeri: Yatak”, Bilim ve Ütopya 81: 72-77. [Yazıyı görmek için tıklayın]
James, S. R.,
1989, “Hominid Use of Fire in the Lower and Middle Pleistocene”, Current Anthropology 30/1: 1-26.
Leakey, R., R. Lewin,
1998, Göl İnsanları, F.Baytok (Çev.), TÜBİTAK Popüler Bilim Kitapları, Ankara.
Lewin, R.,
1999, Modern İnsanın Kökeni, N. Özüaydın (Çev.), TÜBİTAK, İstanbul.
McClain, T.,
2000, “Unearthing Past Lives”, Washington University in Saint Louis Winter 2000: 20-24.
Mithen, S.,
1999, Aklın Tarihöncesi, İ. Kutluk (Çev.), Dost Kitabevi Yayınları, Ankara.
Özbek, M.,
2000, Dünden Bugüne İnsan, İmge Kitabevi, İstanbul.
Schick, K. D., N. Toth,
1994, Making Silent Stones Speak, Simon and Schuster, New York.
Stiles, D.,
1979, “Paleolithic Culture and Culture Change: Experiment in Theory and Method”, Current Anthropology 20/1: 1-21.